Kreatyna. Rynek wyprzedza naukę?

W Polsce sprzedaż kreatyny w aptekach wzrosła w 2025 roku do ponad 29 tysięcy opakowań, niemal dwukrotnie w porównaniu z poprzednim rokiem. Według danych OSOZ liczba dostępnych w aptekach produktów zawierających kreatynę osiągnęła 113, z czego 38 pojawiło się w ciągu jednego roku. To tylko część rynku, ponieważ kreatyna jest sprzedawana również w sklepach sportowych i internecie.

Jednocześnie rośnie zainteresowanie jej zastosowaniami niezwiązanymi bezpośrednio z wysiłkiem fizycznym.

Co właściwie zbadano?

W sierpniu 2026 roku w czasopiśmie Nutrients opublikowano analizę 343 odrębnych randomizowanych badań klinicznych dotyczących kreatyny, przeprowadzonych i opisanych w latach 1994–2023.

Wyniki zwracają uwagę na kilka szczegółów:

• W 38 badaniach (11,1%) wspomniano o biodostępności kreatyny.
• W 53 (15,5%) nie określono dokładnie zastosowanej formy kreatyny.
• Tylko pięć badań bezpośrednio porównywało różne formy tego suplementu.
• Mediana liczby uczestników wynosiła 24, a czasu obserwacji — cztery tygodnie.

Większość tych badań sprawdzała skuteczność suplementacji, a nie jej farmakokinetykę czyli losy kreatyny w organizmie.

Zatem przy tak dużym zainteresowaniu kreatyną pojawia się pytanie, dlaczego nadal mamy ograniczoną wiedzę o tak ważnych aspektach dla naszego organizmu.

Farmakokinetyka

Pojęcie to oznacza dziedzinę farmakologii, która bada, co organizm robi z daną substancją od momentu jej podania aż do całkowitego wydalenia.

Klasyczne badania farmakokinetyczne istnieją. W 2003 roku Adam Persky i współpracownicy oznaczali stężenie kreatyny we krwi i jej przenikanie do mięśni. Badanie obejmowało jednak tylko 6 mężczyzn. To zdecydowanie za mało.

W żadnych analizowanych badaniach nie udało się nam znaleźć w pełni:

• bezwzględnej biodostępności po podaniu doustnym,
• objętości dystrybucji niezależnej od biodostępności,
• kompletnego bilansu metabolicznego i wydalania,
• ilości kreatyny docierającej do poszczególnych struktur mózgu.

 

Czego oczekują konsumenci, a stan wiedzy?

Kiedy nauka spotyka się z marketingiem

Niemiecki producent kreatyny, firma Alzchem, chciał uzyskać zgodę na reklamowanie swoich produktów jako poprawiających pamięć i koncentrację. Wskazywał, że wystarczy przyjmować 3 g kreatyny dziennie.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przeanalizował przedstawione badania i uznał, że nie potwierdzają one wystarczająco takiego działania.

W maju 2026 roku Komisja Europejska odmówiła zatwierdzenia tego oświadczenia zdrowotnego.

 

Czego nadal nie wiemy o kreatynie?

Wykorzystując sztuczną inteligencję oraz PubMed, jedną z największych światowych baz literatury medycznej, przeprowadziliśmy intensywne poszukiwania, których jedynym celem było odnalezienie kompletnych badań farmakokinetycznych kreatyny.

Od 1908 roku do 2026 suma wyników wyszukiwania w PubMed dla terminu „creatine” wyniosła 78 583 (stan na 5 listopada 2026 r.). W dwóch ukierunkowanych wyszukiwaniach wyodrębniliśmy 68 unikalnych publikacji, w tym 13 badań dotyczących kinetyki doustnej kreatyny u ludzi.

W przeanalizowanych materiałach nie odnaleźliśmy bezpośredniego oznaczenia bezwzględnej biodostępności doustnej kreatyny u ludzi ani kompleksowego badania, które ilościowo rozliczałoby całą przyjętą dawkę, jej przemiany i dystrybucję do poszczególnych tkanek, w tym struktur mózgu.

Niepokoi jednak to, że większość nowych publikacji koncentruje się głównie na skuteczności suplementacji, porównywaniu preparatów lub interpretacji wcześniejszych wyników, zamiast uzupełniać wiedzę o to, czego naprawdę brakuje. Dotyczy to przede wszystkim farmakokinetyki kreatyny, która wręcz prosi się o kompleksowe zbadanie.

 

---

Opracowanie: redakcja zdrowo.pl

Najważniejsze źródła

1. Bučević Popović i wsp., 2026 — analiza 343 badań kreatyny
2. Burridge i wsp., 2026 — badanie oczekiwań 2180 konsumentów
3. Naddafha i wsp., 2026 — kreatyna u kobiet po menopauzie
4. EFSA, 2024 — ocena wpływu kreatyny na funkcje poznawcze
5. Komisja Europejska, 2026 — odmowa zatwierdzenia oświadczenia zdrowotnego
6. OSOZ Statystyki, 2026 — sprzedaż kreatyny w Polsce
7. Persky i wsp., 2003 — farmakokinetyka kreatyny po podaniu pojedynczych i wielokrotnych dawek doustnych
8. Clark i wsp., 2014 — badanie znakowanej izotopowo kreatyny, jej dystrybucji i wydalania
9. Antonio i wsp., 2022 — porównanie farmakokinetyki trzech preparatów kreatyny
10. Trehan i wsp., 2025 — porównanie biodostępności i parametrów farmakokinetycznych preparatów kreatyny
11. PubMed — baza publikacji naukowych wykorzystana w analizie redakcyjnej