Zdrowo.pl » Glukagon – co to za hormon? Rola i działanie - Zdrowo.pl

Glukagon – co to za hormon? Rola i działanie

Glukagon najczęściej opisywany jest jako antagonista insuliny, bo to właśnie przeciwstawny wobec insuliny mechanizm działania glukagonu jest kluczowy, by zrozumieć jego rolę dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wiedzą dość powszechną jest również fakt, że insulina i glukagon to hormony regulujące poziom cukru we krwi. O tym, co to właściwie oznacza i jak działa glukagon w praktyce, wiemy już zwykle nieco mniej.

Insulina i glukagon dbają o prawidłowy poziom cukru we krwi

Glukagon i insulina produkowane są przez trzustkę, a ich podstawowym zadaniem jest regulowanie gospodarki węglowodanowej w organizmie. O ile insulina obniża poziom cukru we krwi, gdy poziom glukozy po spożyciu posiłku wzrasta, o tyle glukagon czuwa nad tym, by stężenie glukozy nie spadło zbyt nisko, a więc nie pojawił się groźny stan hipoglikemii, czyli niedocukrzenia. Innymi słowy, podstawowym zadaniem glukagonu jest podnoszenie poziomu glukozy, gdy jej stężenie we krwi staje się zbyt niskie. Przeciwstawne działanie tego specyficznego tandemu hormonów trzustki ma gwarantować zachowanie równowagi w procesach metabolizmu cukrów i tłuszczy oraz utrzymywaniu w normie glikemii. Jednak w przypadku diabetyków, zwłaszcza chorych z cukrzycą typu 1, ten naturalny mechanizm zawodzi, gdyż podanie insuliny z zewnątrz nigdy nie jest idealne ani wystarczająco precyzyjne, a wówczas utrzymanie równowagi między glukagonem i insuliną oraz zachowanie poziomu cukru w normie staje się sporą trudnością. Najczęstszym problemem dla cukrzyków jest nadmiar insuliny, którego nie jest w stanie zrównoważyć niewystarczająca produkcja glukagonu. Wówczas chorzy stają w obliczu zagrożenia związanego z niedocukrzeniem, a podany w formie zastrzyku glukagon, w przypadku ciężkiej hipoglikemii jest lekiem ratującym życie diabetyka, gdyż ma za zadanie stymulować procesy prowadzące do szybkiego uwolnienia rezerw glukozy. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w jednym z artykułów – “Insulina i glukagon – związek idealny”-  umieszczonych na portalu Biblioteka Diabetyka.

Ochronny mechanizm działania glukagonu

Glukagon wywołuje wzrost stężenia glukozy poprzez wielokierunkowe działanie. Niski poziomu cukru staje się sygnałem do produkcji i uwalniania glukagonu, a ten wędrując do wątroby, pobudza ją do glikogenolizy, tj. produkcji glukozy w wyniku rozpadu glikogenu zmagazynowanego jako rezerwa energetyczna. Jednocześnie glukagon mobilizuje również produkcję glukozy z niektórych aminokwasów, gliceroli i mleczanów oraz m.in. obniża poziom gastryny, co wpływa hamująco na wytwarzanie soku żołądkowego, a także zmniejsza perystaltykę w obrębie układu pokarmowego. Rozpad zmagazynowanych cukrów i przemiana zapasów tłuszczów to najważniejsze procesy stymulowane przez glukagon, dzięki którym organizm radzi sobie ze spadkiem poziomu glukozy, bez której prawidłowe funkcjonowanie naszego mózgu nie jest możliwe. Glukagon pozwala zapewnić wystarczającą ilość paliwa dla działania układu nerwowego i poprawnego przebiegu wszystkich procesów życiowych w sytuacjach, gdy zaczyna go brakować. Dotyczy to np. czasu, kiedy śpimy i nie dostarczamy energii w formie pokarmu, jesteśmy narażeni na duży wysiłek fizyczny czy dłuższą przerwę między posiłkami. Należy jednak pamiętać, że wysoki poziom glukagonu u osób potencjalnie zdrowych powinien być impulsem do dalszych badań diagnostycznych, gdyż może on być związany ze schorzeniami trzustki, wątroby lub nerek.

Jak bronić się przed cukrzycą?